บทบาทของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21

บทบาทของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21

          สำหรับการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21  จากการศึกษาแผนภาพการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เปรียบเทียบกับการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 20  แตกต่างกัน  เพราะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 มุ่งเน้นให้คนลดการเรียนรู้ทางด้านวิชาการลงแต่ไปเพิ่มการพัฒนาทักษะต่างๆ มากขึ้น ทั้งด้านทักษะในการใช้ชีวิต ทักษะการคิด และการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้(ICT) ซึ่งสอดคล้องและสัมพันธ์กับสมรรถนะสำคัญของผู้เรียนตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2551 จำนวน 5 ด้าน ดังนี้

1. ความสามารถในการสื่อสาร คือความรู้สึกและทัศนะของตนเองเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารและประสบการณ์อัน จะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาตนเองและสังคม รวมทั้งการเจรจาต่อรอง เพื่อขจัดและลดปัญหาความขัดแย้งต่าง ๆ การเลือกรับหรือไม่รับข้อมูลข่าวสาร ด้วยหลักเหตุผลและความถูกต้อง ตลอดจนการเลือกใช้วิธีการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพโดยคำนึงถึงผลกระทบที่มี ต่อตนเองและสังคม ซึ่งสอดคล้องกับ ICT Literacy

2. ความสามารถในการคิด เป็นความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ คิดสร้างสรรค์ คิด

อย่างมีวิจารณญาณ และการคิดเป็นระบบ เพื่อนำไปสู่การสร้างองค์ความรู้หรือสารสนเทศเพื่อการตัดสินใจเกี่ยวกับตน เองและสังคม ได้อย่างเหมาะสม ซึ่งสอดคล้องกับ Learning Thinking Skills

3. ความสามารถในการแก้ปัญหา เป็นความสามารถในการแก้ปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ ที่เผชิญได้อย่างถูกต้องเหมาะสมบนพื้นฐานของหลักเหตุผล คุณธรรมและข้อมูลสารสนเทศ เข้าใจความสัมพันธ์และการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์ต่าง ๆ ในสังคม แสวงหาความรู้ ประยุกต์ความรู้มาใช้ในการป้องกันและแก้ไขปัญหา และมีการตัดสินใจที่มีประสิทธิภาพโดยคำนึงถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อตนเอง สังคมและสิ่งแวดล้อม สอดคล้องกับ Life skill

4. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต เป็นความสามารถในการนำกระบวนการต่าง ๆไปใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวัน การเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง การทำงาน และการอยู่ร่วมกันในสังคมด้วยการสร้างเสริมความสัมพันธ์อันดีระหว่างบุคคล การจัดการปัญหาและความขัดแย้งต่าง ๆ อย่างเหมาะสม การปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมและสภาพแวดล้อม และการรู้จักหลีกเลี่ยงพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ที่ส่งผลกระทบต่อตนเองและผู้ อื่น สอดคล้องกับ Life skill

5. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี เป็นความสามารถในการเลือกและใช้ เทคโนโลยีด้านต่าง ๆ และมีทักษะกระบวนการทางเทคโนโลยี เพื่อการพัฒนาตนเองและสังคม ในด้านการเรียนรู้ การสื่อสาร การทำงาน การแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ถูกต้อง เหมาะสม และมีคุณธรรม สอดคล้องกับ ICT Literacy

          ดังนั้นการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21(21st Century Content)เป็นการเรียนรู้หลายทาง หรือการบูรณาการความรู้ต่างๆ ด้วยวิธีการที่หลากหลาย ผู้เรียนสามารถโต้ตอบกับผู้สอน สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ได้ โดยเฉพาะการใช้ ICT มาใช้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ และการเรียนรู้การใช้ICTควบคู่ไปกับการเรียนรู้ทักษะชีวิตและอื่นๆ ส่วน core subjects นั้นเป็นส่วนของเนื้อหาที่นำมาใช้ในการประกอบอาชีพ จะเป็นส่วนเสริมของสมรรถนะทั้ง 5 ด้านเพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำความรู้นั้นไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันและ การศึกษาขั้นสูงต่อไป ดังนั้นวิธีการเรียนรู้จึงเปลี่ยนจากท่องจำเป็นการปฏิบัติและการบูรณาการ หลายๆศาสตร์เข้าด้วยกัน

         การศึกษาในโลกแห่งศตวรรษที่ 21 มีการเปลี่ยนแปลงไปมาก เป็นการศึกษาเพื่อสร้างความรู้ความสามารถ และพัฒนาศักยภาพของตน เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีโอกาสพัฒนาศักยภาพของตนตามความสนใจ โดยไม่มีข้อจำกัดด้านเวลาและสถานที่ อีกทั้งยังส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถคิดวิเคราะห์ และสังเคราะห์องค์ความรู้ได้ ซึ่งองค์ความรู้ในปัจจุบันปรากฏในรูปแบบต่างๆ มากมาย อาจแบ่งความรู้เป็น 3 ประเภท คือ 1) ความรู้โดยนัย เป็นความรู้ที่ฝังลึกในตัวคน ไม่สามารถจับต้องได้ เช่น ทักษะวิชาชีพ ภูมิปัญญาท้องถิ่น 2) ความรู้ชัดแจ้ง เป็นความรู้ที่เปิดเผยในรูปแบบต่างๆ สามารถจับต้องได้ เช่น หนังสือ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ สื่อชนิดต่างๆ และ 3) ความรู้ภายในองค์กร เป็นความรู้ที่มาจากสมาชิกในองค์กรมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่ง กันและกันจนเป็นความสามารถขององค์กร เช่น คู่มือการทำงาน กระบวนการทำงาน มาตรฐานการทำงาน เป็นต้น ซึ่งความรู้ต่างๆ เหล่านี้จะก่อให้เกิดทรัพย์สินทางปัญญานั่นเอง ดังนั้น ลักษณะพึงประสงค์ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21  จึงประกอบด้วย

1. เป็นนักคิดวิเคราะห์

2. เป็นนักแก้ปัญหา

3. เป็นนักสร้างสรรค์

4. เป็นนักประสานความร่วมมือ

5. รู้จักใช้ข้อมูลและข่าวสาร

6. เป็นผู้เรียนรู้ด้วยตนเอง

7. เป็นนักสื่อสาร ครูพูดน้อยและเด็กพูดมาก

8. ตระหนัก รับรู้สภาวะของโลก

9. เป็นพลเมืองทรงคุณค่า

10. มีพื้นฐานความรู้เศรษฐกิจและการคลัง

คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของครูในศตวรรษที่ 21  ประกอบด้วย

1. มีความรู้ในเนื้อหาสาระที่สอนอย่างลึกซึ้ง

2. มีความรู้และเชี่ยวชาญในการสอน

3. สามารถพัฒนาหลักสูตรได้,

4. วางแผนการสอนและแบบเรียนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

5. มีการคิดค้น ดำเนินการสอนที่ผู้เรียนทุกคนสามารถเรียนรู้ได้

6. ให้นักเรียนเรียนรู้จากการสืบเสาะหาความรู้

7. ช่วยให้นักเรียนเข้าใจธรรมชาติของ วิทย์ คณิต และเทคโนโลยี

8. เปิดโอกาสให้นักเรียนได้พัฒนาเจตคติทักษะต่าง ๆ ที่ช่วยให้ผู้เรียนมีการเรียนรู้ที่ยั่งยืน

 

ปิรามิดการเรียนรู้

 

มิติการเรียนรู้

1. Head หัว พุทธิพิสัย (Cognitive Domain) เป็นการกระทำ ที่เกี่ยวกับกระบวนการทางสมอง เช่น สติปัญญา (Intelligence) การเรียนรู้ (Learning) และ การแก้ปัญหา (Problem solving)

2. Hand มือ ทักษะพิสัย (Psychomotor Domain) เป็นพฤติกรรมทางการด้านการ เคลื่อนไหว (Movement) เช่น การวิ่ง การกระโดด การเดิน การขับรถ การเต้นรำ การเปิดประตู เป็นต้น

3. Heart หัวใจ จิตพิสัยเป็นอารมณ์ หรือ ความรู้สึกของแต่ละบุคคล ที่ได้แสดง ออกมา ทั้งด้านการกระทำ การแสดงความคิดเห็น และอื่นๆ

          ในขณะที่สังคมมีการวิพากษ์ระบบการศึกษาว่า ไม่ได้จัดการศึกษาให้สอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น และไม่ได้พัฒนาผู้เรียนได้อย่างเต็มศักยภาพ คือเพื่อให้ผู้เรียนสามารถเลือกและธำรงวิถีการดำเนินชีวิตที่เปี่ยมสุขภาวะไว้ได้ ทั้งที่โดยแท้จริงแล้วระบบการศึกษาและโรงเรียนเป็นกลไกสำคัญในการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงสังคม ในขณะเดียวกันได้มีองค์กรสำคัญๆ ระดับโลก อย่างเช่น Organization of Economic Co-operation Development (OECD) ที่มุ่งหาคำตอบเพื่อตอบโจทย์คุณลักษณะสำคัญของผู้เรียนสำหรับศตวรรษที่ 21 เพื่อร่วมยกระดับความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรมซึ่งนำไปสู่การพัฒนาทักษะที่ดีขึ้น อาชีพการงานที่ดีขึ้น สังคมที่ดีขึ้นและโอกาสการดำรงชีวิตที่ดีขึ้น

          นอกจากทักษะของคนในศตวรรษที่ 21 ที่ทุกคนต้องเรียนรู้ตลอดชีวิต คือ 3R x 7C แล้ว ในขณะเดียวกันความสามารถด้านภาษาต่างประเทศ อย่างเช่น ภาษาอังกฤษ จีน ญี่ปุ่น เกาหลี เป็นกลุ่มภาษาสำคัญที่เกี่ยวข้องกับประเทศไทย รวมถึงการเป็นประชาคมอาเซียนในปี พ.ศ.2558 เป็นตัวผลักดันให้บริบทการพัฒนานักเรียนไทยให้เป็นประชากรที่มีคุณภาพผู้ สามารถสร้างและประมวลความรู้ผ่านทักษะการเรียนรู้ด้วยตัวเอง  การสร้างแรงบันดาลใจด้วยตนเองและการกำกับตนเอง ได้ดำเนินไปอย่างเร่งรีบ สามารถกล่าวโดยสรุป ว่า ผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ควรจะมีลักษณะดังต่อไปนี้

  1. มีคุณธรรมกำกับใจ เป็นคนดีมีน้ำใจ เอื้อเฟื่อเผื่อแผ่
  2. เป็นผู้มีนิสัยใฝ่รู้ใฝ่เรียน มีความเพียรพยายามที่จะแสวงหา ความรู้ให้ถึงสุดขอบความรู้ที่สามารถเข้าถึงได้
  3. สามารถใช้ภาษาไทยและ ภาษาต่างประเทศอย่างน้อย ๒ ภาษาได้อย่างเชี่ยวชาญ
  4. มีพื้นฐานและทักษะการคำนวณที่ดี และมีความชำนาญใน การใช้คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์เทคโนโลยีสารสนเทศ
  5. สามารถเล่นดนตรีและกีฬาเป็นอย่างน้อย ๑ ชนิด
  6. สามารถจัดการใจและมีวิธีคิดตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง และการพัฒนาอย่างยั่งยืน
  7. พร้อมเผชิญปัญหาและสามารถเลือกวิธีแก้ปัญหาได้อย่าง เหมาะสม

          อีกเรื่องที่สำคัญคือกระบวนการเรียนรู้แบบ  24/7 ซึ่งคือการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นได้ตลอด 24 ชั่วโมงและทุกที่ทุกเวลา พื้นที่การเรียนรู้จึงเป็นพื้นที่ที่กว้างใหญ่ทั้งมิติเขิงขนาดและเวลา ไม่ใช่แต่เพียงครูและโรงเรียนเท่านั้นที่มีหน้าที่จัดการเรียนรู้ ไม่ใช่แค่พัฒนาผู้เรียนสำหรับศตวรรษที่ 21 แต่ต้องพัฒนาทุกคนให้เป็นบุคคลแห่งศตวรรษที่ 21 ด้วยเช่นกัน

 

เอกสารอ้างอิง:

 

คุณลักษณะพึงประสงค์ของผู้เรียนในศตวรรษที่21. (ออนไลท์) เข้าถึงได้จาก:

http://tr33.ac.th/pdf_files/Stu-21.pdf

บทบาทผู้เรียนในศตวรรษที่ 2. (ออนไลท์) เข้าถึงได้จาก:

             https://somjit1.wikispaces.com/บทบาทผู้เรียนในศตวรรษที่ 21

บริษัทห้องเรียนแห่งอนาคตจำกัด.  2558. การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 (ตอนที่1) (ออนไลท์) เข้าถึงได้จาก:

http://www.jsfutureclassroom.com/news_detail.php?nid=300

พูนภัทรา พูลผล.2557. ผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ควรเป็นอย่างไร. (ออนไลท์) เข้าถึงได้จาก:

http://www.plearnpattana.ac.th/m465/index.php?option=com_content&task=view&id=3381&Itemid=75 และhttp://oecdeducationtoday.blogspot.com/2012/05/what-should-students-learn-in-21st.html
http://www.gotoknow.org/blogs/posts/415058

(0 ) ความคิดเห็น